Column

Het is een fase – over transities in het leven en het effect op werk en inkomen

Milou Haggenburg-Mohammed

Net als ik aan deze column wil beginnen, begint zoonlief voor de derde keer deze avond in bed te huilen. Tandjes? Verlatingsangst? Nachtmerries? Wie het weet, mag het zeggen. Zuchtend loop ik naar boven voor een aai en een speen. Het is een fase.

Deze zin hoor ik gek genoeg alleen als het gaat om opgroeiende kinderen, terwijl het leven vol zit met transities. Volgens Ute Bültmann (ook in dit magazine: aanrader!) is een transitie een aan tijd en plaats gebonden proces waar iemand doorheen gaat. Een kleine greep uit mogelijke transities: naar volwassenheid, naar partnerschap, naar ouderschap en naar ziekte. De transitie kan een gevoelige en kritieke periode zijn en heeft zowel op korte als lange termijn gevolgen voor allerlei aspecten van iemands leven. Behalve de individuele context en de gezinssituatie hebben ook de economie of de aanwezige gemeentelijke begeleiding invloed. Al deze aspecten van transities brengen risico’s én kansen met zich mee.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat transities invloed hebben op het werk en inkomen. Zo blijken mensen langer door te werken als zij op latere leeftijd hun eerste relatie aangaan (huwelijk, partnerschap). De transitie naar het ouderschap zorgt bij vrouwen vaak voor een lager inkomen, wat overigens niet lijkt te gelden voor alleenstaande moeders en vrouwen die op latere leeftijd kinderen krijgen. In het algemeen blijkt dat mensen die kinderen krijgen vaker werken dan mensen zonder kinderen, maar niet als ze drie of meer kinderen hebben. De transitie die gepaard gaat met ziekte en herstel heeft uiteraard ook effecten op werk. Een slechte gezondheid hangt sterk samen met stoppen met werken vóór de gepensioneerde leeftijd. Andersom kan het ook: het hebben van werk kan bij mensen met een ernstig psychiatrische aandoening leiden tot minder klinische opnames.

Opvallend is dat er internationaal veel aandacht is voor de transitie van jongeren naar volwassenheid. Voor de meeste jongeren is dit een spannende tijd, en des te meer voor jongeren die extra kwetsbaar zijn. In het buitenland zijn veel voorbeelden te vinden van interventies die jongeren naar werk begeleiden, die worden ingebed in het gehele proces naar volwassenheid. In Nederland richt begeleiding zich vaak alleen op het vinden van werk. Terwijl andere domeinen, zoals zelfstandig kunnen wonen en zelfzorg, ook voor de langere termijn belangrijke beïnvloedende factoren zijn voor werk en inkomen.

Wat kun je met deze beperkte opsomming van de effecten van transities? Allereerst een tip voor iedereen die jongeren begeleidt naar werk of daar beleid voor maakt: kijk eens naar het internationale voorbeeld om de transitie naar volwassenheid onderdeel te maken van de begeleiding. Daarnaast hoop ik dat deze 500 woorden leiden tot meer begrip voor iedereen die een transitie doorgaat (je klant, de burger, je collega, jijzelf). Deze periode gaat gepaard met onzekerheid, over wanneer het eindigt en wat het eindresultaat gaat zijn. Het is een tijd van grotere kwetsbaarheid. Als laatste hoop ik dat deze korte tekst ook een beetje troost biedt. Transities, fases… we gaan ze allemaal door en op een gegeven moment zijn ze voorbij.

Nogmaals diep zuchtend loop ik voor de vijfde keer naar boven.

Over de auteur

Milou Haggenburg-Mohammed1987

Senior onderzoeker OIS & WPI Beleid, gemeente Amsterdam